او با آنكه در بيشتر موارد درست مىگويد بحث نادرستى را پى گرفته است كه ضرر و زيان فراوانى از آن به وجود مىآيد . از گمان بردن به ساختگىبودن چيزى كه ساختگى نيست بلكه صحيح است و سپس يك عارف به خاطر حسن ظن به او ، از او تقليد مىكند ، از آن‌جا كه به جز اين فرد ، از ديگرى جست‌وجو نمىنمايد و از اين رو دانشمندان به طور اجمال از كار او انتقاد كرده‌اند ، و در بيشتر آن‌ها استنادش به ضعيف‌بودن راوى حديث است كه مثلًا به دروغ‌گويى متّهم شده است ؛ غافل از اينكه از وجه و نقل ديگرى هم رسيده است . . . » « 1 » و در همان كتاب آمده است : « بسى شگفتى است كه ابن‌جوزى در كتابش « العلل المتناهية في الأحاديث الواهية » بسيارى از حديث‌هايى را كه در « الموضوعات » آورده ، نقل كرده است . هم‌چنان‌كه در « الموضوعات » بسيارى از حديث‌هاى واهيه آمده است ؛ بلكه در نوشته‌هاى وعظى خود و مشابه آن ، حديث‌هاى ساختگى و نظير آن را به فراوانى وارد كرده است . استادمان گفت : به همان اندازه‌اى كه در اين دو كتاب حديث‌هاى ساختگى ( موضوع ) و سسست ( واهى ) را جمع كرده است ، به همان تعداد حديث را از دست داده است . گفت : اگر شخصى براى پيراستن كتاب و سپس افزودن آن‌چه را كه او از دست داده است ، فرا خوانده شود خيلى خوب است و در غير اين‌صورت آن‌چه كه نوشته شده قابل بهره‌گيرى جز براى منتقد نيست ؛ چون هيچ حديثى در كتاب او نيست جز اينكه ممكن است ساختگى نباشد . » « 2 » و سيوطى گويد : و در اين زمينه حافظ ابوالفرج ابن‌جوزى كتابى گردآورده است كه در آن به فراوانى حديث‌هاى ضعيفى را كه به درجه‌ى ساختگىبودن ، نمىرسند ، نقل كرده است ؛ بلكه در ميان آن‌ها حديث‌هاى حسن و صحيح هم وجود دارد . همان‌گونه كه پيشوايان حافظان از جمله ابن‌صلاح در علوم‌الحديث و پيروان او به آن تنبّه داده‌اند . » « 3 »

--> ( 1 ) . فتح‌المغيث - شرح ألفية الحديث 1 / 236 . ( 2 ) . فتح‌المغيث - شرح ألفية الحديث 1 / 237 . ( 3 ) . اللآلى المصنوعة 1 / 2 .